{"id":1629,"date":"2025-11-12T17:03:28","date_gmt":"2025-11-12T17:03:28","guid":{"rendered":"https:\/\/afgrc.com\/?p=1629"},"modified":"2025-11-12T17:05:08","modified_gmt":"2025-11-12T17:05:08","slug":"afganistan-ve-pakistan-arasinda-ne-yasaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/tr\/2025\/11\/12\/afganistan-ve-pakistan-arasinda-ne-yasaniyor\/","title":{"rendered":"Afganistan ve Pakistan Aras\u0131nda Ne Ya\u015fan\u0131yor?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Farzin Oighoon<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Afganistan halk\u0131 ve Pakistan halk\u0131 her ne kadar din, dil ve k\u00fclt\u00fcrel yak\u0131nl\u0131k hissetse de siyasi zeminde tarihten kalan anla\u015fmazl\u0131klar ile beraber g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yeni geli\u015fmelerden dolay\u0131 bu iki \u00fclke aras\u0131nadaki ili\u015fkiler istikrarl\u0131 bir \u015fekilde ilerlememi\u015ftir. \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesi d\u00f6neminden kalan s\u0131n\u0131r anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 (Durand hatt\u0131), Pe\u015ftunistan meselesi, TTP (Tehrik-e Taliban Pakistan), di\u011fer radikal unsurlar ve g\u00f6\u00e7 meseleleri her d\u00f6nemde bir istikrars\u0131zl\u0131\u011fa hatta iki \u00fclke aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda iki \u00fclke aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r hatlar\u0131nda zaman zaman s\u0131n\u0131r kuvvetleri aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015f, \u015fehirlere de uzanarak sivillere cani ve mali zarar vermi\u015ftir. Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar daha \u00f6nceki d\u00f6nemlerinde de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Taliban\u2019\u0131n yeniden Afganistan\u2019da iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesiyle beraber her ne kadar Pakistan ile iyi ili\u015fkilerinden dolay\u0131 bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi beklense de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ger\u00e7ekle\u015fen \u00e7at\u0131\u015fmalar beklentilerin tam tersi olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">En g\u00fcncel \u00e7at\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2025 Ekim ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Pakistan ile s\u0131n\u0131r \u015fehir olan Kunar vilayatinde Taliban ve Pakistan s\u0131n\u0131r ordusu aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar sonucunda Taliban \u00fcyelerinden biri hayat\u0131n\u0131 kaybetmesi ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan 9 Ekim\u2019de Pakistan hava kuvvetleri Kabil ba\u015fta olmak \u00fczere Paktika, Hust ve Cellal Abad \u015fehirlerine sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu sald\u0131r\u0131 TTP yerle\u015fkesine oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Taliban Pakistan\u2019\u0131n bu sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu, Afganistan topraklar\u0131na resmen i\u015fgal oldu\u011funu, ayr\u0131ca Pakistan ordusu herhangi bir dilek\u00e7e ile &nbsp;Afganistan\u2019a sald\u0131r\u0131 d\u00fczenleyemeyec\u011fini a\u00e7\u0131klayarak Pakistan\u0131n bu sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 sakin kalmayacaklar\u0131n\u0131 ve bunun telafisi olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><strong>Pakistan\u2019\u0131n Hava Sald\u0131r\u0131lar\u0131nda Siviller Daha B\u00fcy\u00fck Zarar G\u00f6rd\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Kaynaklara g\u00f6re 11 Ekim\u2019de, Pakistan ile Taliban Kuvvetleri aras\u0131nda 7 s\u0131n\u0131r \u015fehirde s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmalar patlak verdi. Taliban ve &nbsp;Pakistan kuvvetleri aras\u0131nda say\u0131s\u0131 net olmayan b\u00fcy\u00fck can kay\u0131plar\u0131 ya\u015fand\u0131. Iki taraftan da sert a\u00e7\u0131klamalar ile gerilim b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015ft\u0131. \u00c7at\u0131\u015fmalar devam ederken 12 Ekim\u2019de Taliban ve Pakistan h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda m\u00fczakere haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. Ancak 15 Ekim\u2019de Pakistan hava kuvvetleri bir kere daha Kabil\u2019e ve Kandahar\u2019a sald\u0131r\u0131 d\u00fczenledi. Ard\u0131ndan Taliban h\u00fck\u00fcmeti talebi \u00fczerine 48 saatlik ate\u015fkes \u00fczerine iki tarafda anla\u015ft\u0131. Bu 48 saat ate\u015fkes s\u00fcrecinde Katar da g\u00f6r\u00fc\u015fmler ba\u015flad\u0131 ve ate\u015fkes uzat\u0131ld\u0131. Katar da 1. g\u00f6r\u00fc\u015fmede T\u00fcrkiye arabuluculu\u011fu ile ate\u015fkes \u00fczerine anla\u015f\u0131lm\u015ft\u0131. Ancak Pakistan d\u0131\u015fi\u015fleri ba\u015fkan\u0131 kal\u0131c\u0131 ate\u015fkes i\u00e7in nezaretli ve kabul edilebillir anla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><strong>Kal\u0131c\u0131 Ate\u015fkes G\u00f6r\u00fc\u015fmeleri T\u00fcrkiye\u2019de Ba\u015flad\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede tart\u0131\u015fmal\u0131 konulardan en \u00f6nemlisi Taliban\u2019\u0131n TTP\u2019i bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak tan\u0131mas\u0131, TTP\u2019e Afganistan topraklar\u0131na bar\u0131nak sa\u011flamamas\u0131 ve Pakistan topraklar\u0131na Afganistan kaynakl\u0131 ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nlenmsi gerekti\u011fi \u00fczerinde duruldu. \u0130stanbulda 6 g\u00fcn s\u00fcren bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde taraflar birbirini su\u00e7lad\u0131 sert a\u00e7\u0131klamlar ile kal\u0131c\u0131 ate\u015fkes i\u00e7in bir sonuca var\u0131lamad\u0131. Pakistan heyeti, Taliban heyetini bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z kararlar almamakla su\u00e7lad\u0131. 6 Ekim\u2019de \u0130stanbul\u2019da yeniden ba\u015flayan bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler de herhangi bir sonu\u00e7 vermemi\u015ftir. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrerken, Afganistan ile Pakistan s\u0131n\u0131r\u0131nda yer alan Kandahar b\u00f6lgesinde \u00e7at\u0131\u015fmalar devam etmi\u015ftir. Taliban S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Zabihullah M\u00fccahid, taraflar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fme heyetlerine duyduklar\u0131 sayg\u0131dan dolay\u0131 bu sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131l\u0131k vermediklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">\u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f, taraflar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirini su\u00e7lamaya devam etmi\u015ftir. Kal\u0131c\u0131 bir ate\u015fkesten ziyade, aral\u0131klarla s\u00fcren \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n devam etti\u011fi bildirilmektedir. Kaynaklara g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019den bir heyetin kal\u0131c\u0131 ate\u015fkes sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla \u0130slamabad\u2019a gidece\u011fi duyurulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><strong>Pakistan, Zaman\u0131nda Besledi\u011fi Taliban\u2019dan Pi\u015fmanl\u0131k m\u0131 Duyuyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Taliban\u2019\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda Pakistan\u2019\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli rol\u00fc olmu\u015ftur. Taliban \u00fcyelerinin yeti\u015fmesine zemin yaratm\u0131\u015f, kulu\u015fundan ve yeniden Afganistan\u2019\u0131 ele ge\u00e7irmesine kadar desteklemi\u015ftir. Taliba\u2019n\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fcyeleri Pakistan medreselerinde yeti\u015fmi\u015ftir. Pakistan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Afganistan \u00fczerinde bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz politika izleyerek \u015fimdi pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famaktad\u0131r. Taliban \u00fczerinden b\u00f6lgede hakimiyet kazanma hayali bu g\u00fcnlerde yerle bir olmu\u015ftur. Son y\u0131llarda Pakistan istikrars\u0131z bir d\u00f6nem ya\u015famakta, i\u00e7 politkadaki ba\u015far\u0131zl\u0131k g\u00fcvenlik problemlerini ortya \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f, ayr\u0131ca b\u00f6lgede kom\u015fu \u00fclkelerle \u00e7at\u0131\u015fmaya girerek d\u0131\u015f politikada ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. Pakistan\u2019\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenlik problemleri ge\u00e7mi\u015fte ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n\u0131n sonucudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><strong>Afganistan ve Pakistan Aras\u0131ndaki Gerilim Niye B\u00fcy\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Taliban\u2019\u0131n yeniden Afganistan\u2019\u0131 ele ge\u00e7irmesi, Pakistan\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki hakimiyet m\u00fccadelesinde iyi bir geli\u015fme olarak say\u0131l\u0131rd\u0131 ancak i\u015fler \u00f6yle gitmedi. Taliban Pakistan\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131z politikalar y\u00fcr\u00fctmeye ba\u015flad\u0131 ve gittikce Taliban \u00fczeinde etksi azal\u0131yordu ayr\u0131ca Pakistan\u2019\u0131n Hindistan gibi sorun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler ile Taliban \u00e7ok yak\u0131n ili\u015fkiler s\u00fcrd\u00fcryor ve g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131yordu. Ayr\u0131ca Taliban, Pakistan h\u00fck\u00fcmeti d\u0131\u015f\u0131nda \u201cHizb Cemaat \u0130slami Pakistan\u201d gibi di\u011fer gruplar ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Ayn\u0131 zamanda Pakistan\u2019da, TTP ve di\u011fer \u00f6rg\u00fctler sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenlerken Taliban, Hindistan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131yordu, bu da Pakistan\u2019\u0131n ho\u015funa gitmiyordu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131l\u0131rken Pakistan\u2019\u0131n \u00f6nde gelen siyaset\u00e7ileri Taliban\u2019a ve Hindistan\u2019a kar\u015f\u0131 su\u00e7lamalarda bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Ayr\u0131ca TTP\u2019nin son aylarda Pakistan\u2019da sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenlemesi Pakistan\u2019da korku yaratt\u0131. Pakistan\u2019da, Afganistan\u2019da ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi h\u00fck\u00fcmet zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, politik k\u0131r\u0131lganl\u0131k, i\u00e7 politika ve g\u00fcvenlik sorunlar\u0131ndan yararlanarak TTP Pakistan\u2019\u0131 ele ge\u00e7irme korkusu g\u00fcndeme geldi. Pakistan, Taliban TTP\u2019i destekledi\u011fini dile getiryor ve TTP\u2019nin Afganistan\u2019da s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131 bulundu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Aksine Taliban TTP\u2019nin Afganistan\u2019da bir yerle\u015fkesi var oldu\u011funu kabul etmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><strong>Taiban TTP\u2019i Bir Ter\u00f6r \u00d6rgut\u00fc Olarak Tan\u0131m\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Taliban Ter\u00f6r kavram\u0131n\u0131 alg\u0131ya g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterdi\u011fini ve zaman\u0131nda Taliban\u2019a da bu kavram kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek TTP\u2019i bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak tan\u0131y\u0131p tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 Pakistan\u2019\u0131 ilgilendirmedi\u011fini ve Pakistan TTP ile olan sorununu kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde halletmesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">\u0130ki \u00fclke aras\u0131nda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar sonucunda y\u00fczlerce ki\u015fi yaralanm\u0131\u015f ve y\u00fcze yak\u0131n ki\u015fide hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Afganistan\u2019da Pakistan sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonucu 2 muhabir ve 7 sporcu hayat\u0131n\u0131 kaybedenler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Ayr\u0131ca Pakistan h\u00fck\u00fcmeti Afgan g\u00f6\u00e7menlerini&nbsp; \u00fclkeden \u00e7\u0131kartmak ile tehdit etmektedir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak yeni bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131 ya\u015fanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\">Afganistan ve Pakistan ars\u0131ndaki s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131 kapanma sonucu da, ticari ama\u00e7l\u0131 t\u0131rlar s\u0131n\u0131rlarda kald\u0131, t\u00fcccarlar\u0131n mallar\u0131 tahliye edildi ve iki \u00fclke ekonomisine de b\u00fcy\u00fck zarar geldi. Bu do\u011frultuda Pakistan, Afganistan\u2019\u0131n en b\u00fcy\u00fck mal tedarik\u00e7isi bu \u00e7at\u0131\u015fma ile t\u00fcccarlar\u0131n altarnatif \u00fclkelere y\u00f6nlenmesi s\u00f6z konusu. Bu da Pakistan ekonomisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir risk te\u015fkil ediyor. Dolays\u0131yla Pakistan hem kendi ekonomisi ve hem de i\u00e7 istikrar\u0131 i\u00e7in, i\u00e7 ve d\u0131\u015f politikada do\u011fru kararlar almak zorundad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda i\u00e7 sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ile de\u011fil do\u011fru i\u00e7 politika ve diplomatik yollarla \u00e7\u00f6zmelidir. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>*Fikir ve g\u00f6r\u00fc\u015fler yazara ait olup AFGAM\u2019I ba\u011flamaz.<br><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Farzin Oighoon Afganistan halk\u0131 ve Pakistan halk\u0131 her ne kadar din, dil ve k\u00fclt\u00fcrel yak\u0131nl\u0131k hissetse de siyasi zeminde tarihten kalan anla\u015fmazl\u0131klar ile beraber g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yeni geli\u015fmelerden dolay\u0131 bu iki \u00fclke aras\u0131nadaki ili\u015fkiler istikrarl\u0131 bir \u015fekilde ilerlememi\u015ftir. \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesi d\u00f6neminden kalan s\u0131n\u0131r anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 (Durand hatt\u0131), Pe\u015ftunistan meselesi, TTP (Tehrik-e Taliban Pakistan), di\u011fer radikal unsurlar ve&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1630,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[131],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1629"}],"collection":[{"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1629"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1633,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1629\/revisions\/1633"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afgrc.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}